shílǐxiāng

Shí Lǐ Xiāng (shílǐxiāng, 十里香) dia dite maitso tsy fahita firy avy any amin’ny manodidina an’i Kunming, renivohitry ny faritanin’i Yunnan, izay midika ara-bakiteny hoe «hanitra mahatratra folo lǐ». Amin’ireo dite mafonja sy ravin-dehibe any Yunnan, dia miavaka ity dite ity: dite nendasina anaty vilany (chǎoqīng, 炒青) misy raviny kely sady malefaka izy, voahodidina ny fitenenan’ny tanàna hoe «raha hisotro dite dia Shí Lǐ Xiāng» (喝茶要喝十里香).

1. Fanasokajiana sy Fiaviana:

• Karazana: dite maitso (绿茶)
• Sokajy: dite maitso «malaza sy voafantina» (名优绿茶, míngyōu lǜchá); ny andiany tsara indrindra dia eo amin’ny ambaratonga míngqián (明前)·名优
• Fiaviana: Kunming (昆明), ny manodidina azy sy ny havoana manodidina ny tanàna, ny Lembalemba Yunnan-Guizhou, Faritany Yunnan
• Sata: zava-tsarobidy ao amin’ny faritra Yunnan, fa tsy dite amidy betsaka
• Tontolon’ny terroir: tsy tahaka ireo faritra dite malaza any Yunnan any andrefana sy atsimon’ilay faritany — Linchang, Baoshan, Pu’er — izay anjakan’ny karazana hazo dite ravin-dehibe, dia any amin’ny lembalemba avo no misy an’i Kunming, manana toetrandro mangatsiaka sy tsy miovaova «lohataona mandrakizay». Io fahatoniana any amin’ny toerana avo io no namolavola karazana dite hafa eto: raviny kely, manitra, ary toetra akaiky kokoa ny dite any atsinanan’i Shina, fa tsy ny dite mahery «dianlü» any Yunnan.
• Dite an-tanàn-dehibe: Shí Lǐ Xiāng ara-tantara dia dite «an-tanàna» tao Kunming mihitsy — ilay sotroina ao amin’ny trano fisotroana dite ary aroso amin’ny vahiny, mifamatotra akaiky amin’ny fomban’i Kunming taloha. Rehefa nitombo ny tanàna dia voatosiky ny fanorenana ireo zaridaina dite, ka anio dia tena tsy fahita firy intsony i Shí Lǐ Xiāng.

2. Tantara sy Haja Ara-kolontsaina:

• «Dite malaza tranain’i Kunming» (昆明古名茶): ny kaody ara-kolontsain’ilay dite dia hita ao amin’ilay fitenenana hoe «喝茶要喝十里香» — «raha hisotro dite dia Shí Lǐ Xiāng». Io fehezan-teny io dia milaza fa ho an’ny mponina tao Kunming taloha, io dite io no fenitry ny tsiro eo an-toerana, hareny manokana ao an-tanàna, ary ny haniny no tena fandrefesana ny dite tsara.
• Dikan’ny anarana: «hanitra mahatratra folo lǐ» (十里香) dia fanitatra momba ny hanitry ny dite: mahery sady madio loatra ny fofony ka miely amin’ny lǐ maro. Ny anarana «manitra» toy izao ao amin’ny fomban-drazana dite sinoa dia mariky ny fa ny hanitra no tena nankamamiana an’ilay dite.
• Ny mampitolagaga ny maha-tsongon-tsarobidy azy: satria mifamatotra amin’ny manodidina ny tanàna mitombo, Shí Lǐ Xiāng dia voatery tosiky ny fanitaran-tanàn-dehibe: nosoloana fanorenana ny zaridaina dite, ary ny dite mihitsy, nanjary zavatra tsy hita maso tamin’ny maha-dite fisotro andavanandron’i Kunming azy, dia nanjary zava-tsarobidy izay vitsy no mahalala azy anio. Sarobidy kokoa araka izany izy amin’ny maha-tsangambato velon’ny fa i Yunnan dia tsy i Pu’er ravin-dehibe fotsiny, fa dite maitso ravin-kely manify any amin’ny lembalemba koa.

3. Famaritana Ara-botany sy Akora Fototra:

• Ody/Karazana: vondron’olona teo an-toerana misy raviny kely ao Kunming (昆明小叶群体种, kūnmíng xiǎoyè qúntǐzhǒng) — karazana teo an-toerana misy raviny kely avy amin’ny voa (vondron’olona)
• Ny mifanohitra amin’ilay faritany: ao an-tsain’ny maro dia faritry ny dite ravin-dehibe no i Yunnan (云南大叶种), izay anaovana ny Pu’er sy ny dite maitso matevina efa nendasina/sy nohamainina. I Shí Lǐ Xiāng kosa dia tafiditra amin’ny karazana ravin-kely tsy fahita firy ao amin’ilay faritany. Io mifanipaka io koa dia hita amin’ny ohatry ny zava-tsarobidy iray hafa ao Yunnan — Bao Hong Cha (宝洪茶) avy any Yiliang (宜良), izay koa manana ravin-kely sy manitra be.
• Vokatry ny ravin-kely: ny ravin-kely ao amin’ny lembalemba mangatsiaka dia manome hanitra manify kokoa, «avo» kokoa ary tsiro tsy dia marokoroko sy voadio kokoa noho ireo karazan-dite ravin-dehibe mafonja.
• «群体种» (karazana avy amin’ny vondron’olona, avy amin’ny voa): tsy klona tokana izany fa vondron’olona maro samihafa ara-pananahana teo an-toerana, nofantenana nandritra ny taranaka maro. Ireo vondron’olona tranainy toy izao dia sarobidy noho ny fahasarotan’ny haniny sy ny fifamatorany amin’ny toerana iray manokana — matetika izy ireo no fototry ny «dite malaza tranainy» (古名茶), izay anisan’izany koa i Shí Lǐ Xiāng.

4. Terroir sy Toetoetran’ny Fambolena:

• Terroir: Kunming ao amin’ny Lembalemba Yunnan-Guizhou, lembalemba avo manana toetrandro mangatsiaka sy tsy miovaova «lohataona mandrakizay»
• Fiantraikan’ny toerana avo: ny fahatoniana any amin’ny toerana avo dia mamolavola karazana dite ravin-kely sy manitra, toetra akaiky kokoa ny dite any atsinanan’i Shina, fa tsy ny dite mahery «dianlü» any Yunnan.
• Dite an-tanàn-dehibe, any amin’ny lembalemba: tsy tahaka ny faritra dite any andrefana/atsimon’i Yunnan

5. Teknolojian’ny Famokarana:

Shí Lǐ Xiāng dia chǎoqīng (炒青), dite maitso nendasina tao anaty vilany, miendrika miolakolaka/taratasy (条形). Ny fitarihan-drafitra fototra amin’ny famokarana dite maitso eto dia mahazatra:

• Fiotazana. Ny Shí Lǐ Xiāng tsara indrindra dia dite sokajy míngqián (明前), voaotrika alohan’ny fety Qingming, avy amin’ireo tsimoka tanora malefaka sy ravina amin’ny fiandohan’ny lohataona. Anisan’ny 名优 — «malaza sy voafantina» izany.
• Famontsana (摊放). Famontsana ny ravina vaovao mba hihena kely ny hamandoana sy hivoaka ny hanitra.
• Fanamafisana ny maintso (杀青). Fanafanana ao anaty vilany, mampiato ny fitrandrahana fermentation ary «manamafy» ny toetra maitso. Ny fandrahoana ao anaty vilany io, fa tsy ny fanodinana amin’ny etona na ny fanamainana, no mamorona ny tonona nendasina sy voanjo mampiavaka ny chǎoqīng.
• Famolivaina (揉捻). Fanomezana endrika miolakolaka toy ny taratasy ny ravina ary fanimbana ampahany ny sela mba hahafahana mamoaka tsara ny tsiro taorian’izay.
• Fanamainana (干燥). Ampidinina amin’ny hamandoana marin-toerana sady «ahamasaka» ny hanitra miaraka amin’izay.

Ny vokany dia ravin-dite maina miendrika taratasy voaolana (条形), fa tsy fisaka (toy ny longjing) ary tsy miendrika fanjaitra. Ny fomba chǎoqīng no manazava koa ny anarana: «hanitra mahatratra folo lǐ» dia momba ny hanitra avo sy mandeha lavitra, izay vokarin’ny fahombiazan’ny fandrahoana anaty vilany akora fototra ravin-kely.

6. Toetra Ara-tsiro sy Hanitra:

• Filahatra: vokatry ny akora fototra telo — ravin-kely, terroir mangatsiaka any amin’ny toerana avo, ary fandrahoana anaty vilany. Dite manana hanitra mibaribary sy «avo» izy io (avy amin’izany ny anarany), misy tsiro vaovao sy madio, ary vatana tsara tarehy kokoa noho ny dite maitso ravin-dehibe any Yunnan.
• Fampitahana: raha ampitahaina amin’i dianlü (滇绿) mahery sy mangitry ary «mafimafy», Shí Lǐ Xiāng dia malemilemy kokoa, manitra kokoa ary manify kokoa.
• Endriky ny ravina maina: ravin-dite voaolana miendrika taratasy (条形) — tsy fisaka tahaka ny an’i longjing ary tsy miendrika fanjaitra.
• Hanitra: mibaribary, «mahatratra lavitra», manitra nendasina — mifanohitra amin’i dianlü matevina sy mangitry.

9. Fikarakarana Dite:

Satria dite maitso ravin-kely malefaka ity, dia tokony atao amim-pitandremana ny fikarakarana azy:

• Hafanana: tsy rano mangotraka, fa manodidina ny 80–85 °C; ny rano mangotraka tanteraka dia «handoro» ireo tsimoka malefaka ary hanahontsana ny tsiro.
• Fitaovana: vera fitaratra na gaiwan, mba hahitana ny fivelaran’ny ravina sy hisambotra ny haniny.
• Fatrany sy fotoana: ravina kely, fanondrahana fohy; tsy tia fotoana ela atsoboka sy fitrandrahana be loatra ny dite maitso avy amin’ireo tsimoka sy ravina malefaka.
• Rano: malemy sy madio — tsy «manakana» ny hanitra manify.

Tahaka ny ankamaroan’ny dite maitso, Shí Lǐ Xiāng dia mampiseho ny hatsarany amin’ny lohataona sy ny fiandohan’ny fahavaratra; dite «vokatra ankehitriny» izy ity, izay sotroina raha mbola tanora, ankasitrahana ny fahavaozany, fa tsy ny fahanterany.

11. Vidiny sy Fahatsarany:

• Fenitra sy sokajy: Shí Lǐ Xiāng dia anisan’ny sokajin’ny dite maitso (绿茶) «malaza sy voafantina» (名优绿茶), miaraka amin’ireo andiany tsara indrindra eo amin’ny ambaratonga míngqián·名优. Ao amin’ny rafi-tsoratry ny fanondroana dia zava-tsarobidy ao amin’ny faritra Yunnan izy, fa tsy dite amidy betsaka. Tsy omena eto ireo laharana fenitry ny indostria manokana (GB/T) ho an’ity dite tena eo an-toerana ity — mba tsy hanondroana azy amin’ny tarehimarika izay tsy voamarina loharano.
• Ireo mason-tsivana lehibe amin’ny kalitao: fiaviana (Kunming), vondron’olona ravin-kely ao Kunming, fiotazana amin’ny fiandohan’ny lohataona ary ny endrika voaolana amin’ny fomba nendasina (炒青).
• Ahoana no hanavahana an’i Shí Lǐ Xiāng (ireo toetra andraisana fanapahan-kevitra):
  • Fiaviana: Kunming (昆明) manokana, fa tsy ireo faritra dite any andrefana/atsimon’i Yunnan. Dite an-tanàn-dehibe, any amin’ny lembalemba avo izy.
  • Karazan-kazo dite: vondron’olona ravin-kely ao Kunming (昆明小叶群体种) — fa tsy ravin-dehibe 云南大叶种. Izany dia manala avy hatrany an’i Shí Lǐ Xiāng amin’ny paradigman’ny Pu’er.
  • Fomba: 炒青, dite maitso nendasina — miaraka amin’ireo toetran’ny tonona nendasina anaty vilany avo sy manitra.
  • Endrika: ravina voaolana miendrika taratasy (条形), fa tsy fisaka toy ny an’i longjing ary tsy miendrika fanjaitra.
  • Filahatra: hanitra mibaribary sy «mahatratra lavitra» ary tsiro vaovao, madio, somary tsara tarehy — mifanohitra amin’i dianlü matevina sy mangitry.
  • Mpifanakaiky lojika: apetraho ao an-tsaina eo akaikiny i Bao Hong Cha (宝洪茶) avy any Yiliang — dite maitso tsy fahita firy misy raviny kely sy manitra be hafa ao Yunnan; samy mampiseho ny «tava hafan’ilay faritany» izy roa.

12. Zava-misy Mahaliana:

• Shí Lǐ Xiāng dia dite izay mora kokoa azo tsy amin’ny alalan’ny tsiro mahery ny ravin-dite any Yunnan, fa amin’ny alalan’ny hevitry ny hanitra manify any amin’ny toerana avo sy ny alalan’ny fahatsiarovana an’i Kunming taloha, izay nilazana tsotra izao momba ny dite tsara: «raha hisotro dite dia Shí Lǐ Xiāng».
• «Hanitra mahatratra folo lǐ» dia fanitatra: ireo anarana «manitra» toy izao ao amin’ny fomban-drazana dite sinoa dia mariky ny fa ny hanitra no tena nankamamiana an’ilay dite.